अधोलिखितेषु प्रश्नेषु उचित विकल्पस्य चयनं कुरुत ।
1. ‘स्वर्णकाकः’ इति कथा ___________ देशस्य प्रसिद्धा लोककथा अस्ति।
(i) भारतस्य
(ii) नेपालस्य
(iii) म्यांमारदेशस्य
(iv) श्रीलङ्कायाः
उत्तरम्: (iii) म्यांमारदेशस्य
2. निर्धना स्त्री केन सह निवसति स्म ?
(i) पत्या सह
(ii) पुत्र्या सह
(iii) भ्रात्रा सह
(iv) मित्रेण सह
उत्तरम्: (ii) पुत्र्या सह
3. कौस्यः प्रासादः कस्य निकटे स्थितः आसीत् ?
(i) ग्रामस्य मध्ये
(ii) नदीतीरे
(iii) पिप्पलवृक्षस्य समीपे
(iv) पर्वते
उत्तरम्: (iii) पिप्पलवृक्षस्य समीपे
4. विनम्रा कन्या का: सीढ़ीम् अवरुद्धवती ?
(i) स्वर्णसीढ़ीम्
(ii) रजतसीढ़ीम्
(iii) ताम्रसीढ़ीम्
(iv) लोहसीढ़ीम्
उत्तरम्: (ii) रजतसीढ़ीम्
5. लोभवती कन्यायाः बृहत्तमायां मञ्जूषायां कः आसीत् ?
(i) हीरकः
(ii) सुवर्णम्
(iii) कृष्णसर्पः
(iv) पुष्पाणि
उत्तरम्: (iii) कृष्णसर्पः
कोष्ठकात् उचितं पदं चित्वा रिक्तस्थाने लिखत ।
1. निर्धना स्त्री स्वस्य ___________ सह ग्रामे वसति स्म। (पुत्र्या / भगिन्या)
उत्तरम्: पुत्र्या
2. कौस्यः प्रासादः ग्रामात् ___________ स्थितः आसीत्। (अन्तः / बहिः)
उत्तरम्: बहिः
3. विनम्रा कन्या ___________ मञ्जूषां स्वीकृतवती। (लघुतमां / बृहत्तमां)
उत्तरम्: लघुतमां
4. लोभाविष्टा कन्या ___________ सीढ़ीम् इच्छति स्म। (ताम्रां / स्वर्णां)
उत्तरम्: स्वर्णां
5. सत्यं नम्रता च जीवनस्य ___________ स्तः। (आभूषणानि / दोषौ)
उत्तरम्: आभूषणानि
अधोलिखितानि प्रश्नानि उत्तराणि एकपदेन लिखत ।
1. कथा का: द्वारा रचिता अस्ति ?
उत्तरम्: म्यांमारदेशीयैः
2. पिच्छानि कस्य वर्णस्य आसन् ?
उत्तरम्: स्वर्णवर्णस्य
3. कन्यायाः कृते कौस्यः किं दत्तवान् ?
उत्तरम्: मञ्जूषाम्
4. बृहत्तमायां मञ्जूषायां कः आसीत् ?
उत्तरम्: कृष्णसर्पः
5. विनम्रकन्या कस्य फलम् प्राप्तवती ?
उत्तरम्: विनम्रतायाः
अधोलिखितानि प्रश्नानि उत्तराणि ३–४ पङ्क्तिषु पूर्णवाक्यरूपेण लिखत ।
1. निर्धना स्त्री स्वकन्यां किं कार्यं कर्तुं उक्तवती ?
उत्तरम्: निर्धना स्त्री स्वकन्यां उपदेशं दत्तवती यत् — “त्वं विनम्रता, सत्यता च धृत्वा जीव।”
सा तां लोभं न कर्तव्यम् इति उपदिष्टवती।
तया कन्यायाः सदाचारस्य शिक्षां दीयमानां दृष्टुम् अभवत्।
2. कौस्यः कन्यायाः विनम्रतया किम् अकरोत् ?
उत्तरम्: कौस्यः कन्यायाः नम्रतां दृष्ट्वा अत्यन्तं प्रसन्नः अभवत्।
सः तस्यै लघुतमां मञ्जूषां दत्तवान्, या सुवर्णरत्नैः पूर्णा आसीत्।
एवं विनयस्य फलरूपेण कन्या धनं प्राप्तवती।
3. लालची कन्या कथं दण्डिताभवत् ?
उत्तरम्: लोभवती कन्या स्वर्णसीढ़ीमारुह्य बृहत्तमां मञ्जूषां गृह्णातुं प्रयतिता।
तस्यां मञ्जूषायां कृष्णसर्पः आसीत्, येन सा दष्टा।
एवं लोभेन सा दण्डिताभवत्।
4. कथा अस्मान् का: शिक्षा ददाति ?
उत्तरम्: एषा कथा अस्मान् शिक्षयति यत् लोभः सदैव अनर्थाय भवति।
विनम्रता, सत्यता च जीवनस्य श्रेष्ठगुणौ स्तः।
विनयीजनः सदा सुखं प्राप्नोति, लोभी दुःखं लभते।
5. ‘स्वर्णकाकः’ कथायाः मुख्यभावः कः अस्ति ?
उत्तरम्: ‘स्वर्णकाकः’ कथायाः मुख्यभावः अस्ति – विनयस्य महत्त्वं तथा लोभस्य अनर्थः।
कथा दर्शयति यत् सच्चरित्रः सदैव पुरस्कृतः भवति।
लोभीजनाः तु स्वकर्मणैव दण्डं लभन्ति।