10. जटायोः शौर्यम्  – Worksheet Solutions          

अधोलिखितेषु प्रश्नेषु उचित विकल्पस्य चयनं कुरुत। 

1. तदा करुणा वाचो विलपन्ती सुदुःखिता कं दृष्ट्वा अपश्यत्?
(i)
 गृधम्
(ii) वृक्षम्
(iii) राक्षसम्
(iv) बालकम्
उत्तरम्: (iv) बालकम्

2. जटायो पश्य मामार्य ह्रियमाणामनाथवत्। एतत् कथं कृतम्?
(i)
 क्रोधेन
(ii) करुणया
(iii) हर्षेण
(iv) मूढत्वेन
उत्तरम्: (ii) करुणया

3. तस्य तीक्ष्णनखाभ्यां तु चरणाभ्यां महाबलः। कः महाबलः?
(i)
 रावणः
(ii) जटायुः
(iii) सीता
(iv) हनुमान्
उत्तरम्: (i) रावणः

4. निवर्तय मतिं नीचां परदाराभिमर्शनात्। केन उक्तम्?
(i)
 जटायुः
(ii) रामः
(iii) वृद्धः
(iv) बालकः
उत्तरम्: (ii) रामः

5. ततोऽस्य सशरं चापं मुक्तामणिविभूषितम्। सशरं कस्य?
(i) 
रावणस्य
(ii) जटायोः
(iii) सीतायाः
(iv) हनुमतः
उत्तरम्: (iv) हनुमतः

कोष्ठकात् उचितं पदं चित्वा रिक्तस्थाने लिखत। 

1. आलस्यं मनुष्यस्य शरीरस्थः महान् _____________ अस्ति। (धैर्य/राग)
उत्तरम्: धैर्य

2. सर्वदा _____________ भाषणम् एव करणीय। (कटुः/मधुर)
उत्तरम्: मधुर

3. दिवाकरकिरणैः _____________ विस्तारिता भवति। (नलिनीदलम्/पाटलम्)
उत्तरम्: नलिनीदलम्

4. हिमालयस्य _____________ भागे भारतः स्थित अस्ति। (उत्तर/दक्षिण)
उत्तरम्: उत्तर

5. बुद्धिः _____________ शुध्यति। (सत्येन/ज्ञानेन)
उत्तरम्: ज्ञानेन

अधोलिखितानि प्रश्नानि उत्तराणि एकपदेन लिखत।

1. रावणः कस्य विरुद्धं युद्धं कृतवान्?
उत्तरम्: रामस्य

2. जटायुः कथं रावणं बाधितवान्?
उत्तरम्: करुणया

3. तस्य महाबलं केन ददर्शितम्?
उत्तरम्: रावणेन

4. सीता तदा किम् अनुभूतवती?
उत्तरम्: दुःखम्

5. वृद्धः कस्य साहाय्यं न करोत्?
उत्तरम्: परदारस्य

अधोलिखितानि प्रश्नानि उत्तराणि ३–४ पङ्क्तिषु पूर्णवाक्यरूपेण लिखत।

1. तदा करुणा वाचो विलपन्ती सुदुःखिता कं दृष्ट्वा अपश्यत्?
उत्तरम्: तदा करुणा वाचो विलपन्ती सुदुःखिता बालकं दृष्ट्वा अपश्यत।
बालक दुःखेन विलपन् आसीत्।
स बालक असहायं च दुःखितं आसीत्।

2. जटायो पश्य मामार्य ह्रियमाणामनाथवत्। एतत् कथं कृतम्?
उत्तरम्: जटायुः मामार्य ह्रियमाणामनाथवत् करुणया कृतम्।
स रावणस्य अत्याचारं न सह्यतुम् अशक्तः आसीत्।
तस्मात् स करुणा भावेन क्रियाम् कृतवान्।

3. तस्य तीक्ष्णनखाभ्यां तु चरणाभ्यां महाबलः।
उत्तरम्: तस्य तीक्ष्णनखाभ्यां तु चरणाभ्यां महाबलः रावणः आसीत्।
स अत्यन्तं शक्तिमान् योधा आसीत्।
स युद्धे भीषणं पराक्रमं प्रकटयामास।

4. निवर्तय मतिं नीचां परदाराभिमर्शनात्।
उत्तरम्: रामः उक्तवान् – “निवर्तय मतिं नीचां परदाराभिमर्शनात्।”
सद्गुरुः वचनं श्रुत्वा मतिं सुधारयितुम् यत्नं कृतवान्।
स उचित मार्गदर्शनं दत्तवान्।

5. ततोऽस्य सशरं चापं मुक्तामणिविभूषितम्।
उत्तरम्: ततोऽस्य सशरं चापं मुक्तामणिविभूषितम् हनुमतः आसीत्।
स चापं युद्धे प्रयुक्तुम् धृत्वा स्थितवान्।
हनुमान् पराक्रमशाली सैनिकः आसीत्।